طرحي از سيماي ناهمواري‌هاي ‌ايران
ساعت ۱٢:٢٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۳ اسفند ۱۳۸٥ 

مقدمه‌ي بحث ژئومورفولوژي ايران در زير تقديم مي‌شه كه برگرفته از جزوه‌ي ژئومورفولوژي ايران تأليف جناب استاد دكتر مقصود خيام(استاد بازنشسته دانشگاه تبريز) در سال ۱۳۶۸ يا قبل از اونه.

زمين ايران(باستثناي بخشي از آذربايجان)، از جلگه‌ها و دشت‌هاي مرتفع و حوضه‌هاي بسته تشكيل شده. رشته‌كوه‌هايي از سنگ‌هاي متبلور هم اين دشت‌ها و جلگه‌ها رو از يكديگه مجزا كرده‌اند. مجموعاً همه‌ي اين عوارض توسط دو رشته كوه از سيستم چين خوردگي‌هاي آلپي بنام رشته زاگرس(در غرب و جنوب) و رشته البرز(درشمال) محصور شده‌اند.
مجموعاً چهارپنجم سطح ايران رو رشته ‌چين‌خوردگي‌هاي زاگرس و البرز فراگرفته‌اند. دامنه‌هاي اون‌ها به خارج از فلات ايران(از جمله فلات ارمنستان و دشت‌هاي تركمنستان و قراقوم و يا عراق)كشيده شده و يا در سواحل درياي خزر و خليج فارس و درياي عمان جلگه‌هايي مي‌سازند كه به تدريج پست مي‌شوند.
قسمت مركزي ايران از زمين‌هاي مرتفع تشكيل شده كه برخي بخش‌هاي اون ساختمان‌هاي درهم و مخلوط دارند. توي اين بخش‌ها بريدگي‌ها و شكست‌هايي وجود داره كه شن‌زارها و نمك‌زارهاي بزرگ در بطن اون‌ها تكوين يافته. اسم اين شن‌زارها، دشت لوت و كوير نمكه. 
حاشيه‌ي فلات ايران، رشته‌كوه‌هايش  مرتفعند و غالباً متجاوز از ۴۰۰۰متر ارتفاع دارند كه بلند ترينشون در شمال و جنوب‌غربي قرار داره. اما بعضي از كوه‌هاي مركزي ايران، بيش‌تر از ۳۰۰۰متر هم ارتفاع دارند.
رشته كوه البرز باقله‌ي ۵۶۷۸ متري دماوند بلندترين نقطه‌ي فلات ايرانه كه از برآمدگي ارمنستان در شمال غرب ايران به‌سمت شرق كشيده شده و بخش كوهستاني شمال ايران رو شكل داده.
در جنوب و جنوب غربي رشته‌هايي به‌موازات خليج فارس بنام مكران و پشتكوه و زاگرس مستقر هست. در شمال غرب كشور هم رشته كوه‌هاي آذربايجان و كردستان با قله‌هاي آتشفشاني ۴۸۲۱متري سبلان و ۳۷۲۲متري سهند و غيره واقع شده‌اند كه درياچه(گودال آبي)اروميه رو احاطه كرده‌اند.
شرق ايران هم تا حدي متعارضه و مترفعاتي بنام قائن و پلنگان از كوه‌هاي افغانستان منشعب شده و به جنوب‌شرق ايران نفوذ كرده و مرتفعات آتشفشاني مرزي رو به‌وجود آورده كه بخش شزقي اين كرتفعات تا پاكستان امتداد داره. قله‌هاي مخروطي آتشفشاني ۴۰۴۲متري تفتان و كوه ۳۸۴۹متري بزمان هم مشخص‌ترين مرتفعات اين منطقه‌اند.
طرحي از سيماي ناهمواري‌ها و مورفولوژي ايران كه مذكور افتاد نتيجه تأثير عواملي به‌شمار مي‌آيند كه مي‌توان اين عوامل رو در رابطه با تكامل زمين ساختي و آب و هواي دروان چهارم خلاصه كرد. 

تصوير بخشي از ايران و دماوند


کلمات کلیدی:
 
تنوع اشكال ناهمواري
ساعت ٦:٢٦ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٦ آبان ۱۳۸٥ 

يكي از محاسن كشور ايران اينه كه ازلحاظ ژئومورفولوژي داراي تنوع فوق العاده زياديه. ببينيد دركشورما كويرهاي بسيار وسيع وجود داره، كه عليرغم خشك بودن و فقر پوشش گياهي خود، ارزش حداقل يكبار ديدن رو دارند. البته اونهايي رو كه ميشه رفت و ديد چون ورود به بعضي از اون‌ها مساويه با مرگ و تاحالا هيچكي به اونجاها وارد نشده. بگذريم. دربرابر كوير و شن‌هاي روان، سرزمين‌هاي مرتفعي رو داريم كه از آب و هواي بسيار سرد و يخچال‌هاي طبيعي برخوردارند. مثل: علم كوه در شمال كشور. گنبدهاي نمكي جنوب ايران هم از ديگر اشكال ناهمواري هستند كه بعضاً منحصربفردند. منظورم اينه كه اگه بخواهد در ايران مطالعات ژئومورفولوژي صورت بگيره جاي كار زياده و گزينه‌هاي انتخابي هم فراوون. حالا اين چند وقتي كه گذشت فرصت نكردم و گرنه عكسهايي رو هم ضميمه اين بحث كوتاهم مي‌كردم تا مسئله روشن‌تر بشه. هدفم ازاين نوشته اين بود كه از اون قالب رسمي و خشك دربيام و يه چند خط هم به سبك وبلاگي بنويسم.
ساير اشكال ناهمواري كه فعلاً يادم مياد عبارتند از: كانيون‌هايي در زاگرس، قله‌هاي آتشفشاني منحصربفرد دماوند و تفتان و مجموعه سهند و سبلان، درياچه‌ اروميه و درياچه نمك و چاله جازموريان و...
انشاالله كه فرصت پيش بياد و مطالب كاملتر و جذابتري رو خدمتتون ارائه كنم.


کلمات کلیدی:
 
مشخصات فرعي واحدهاي ژئومورفيك ايران
ساعت ۱:٢٦ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٥ مهر ۱۳۸٥ 
دراين پست مشخصات فرعي واحدهاي ژئومورفولوژي ايران* رو براي داشتن ديدي بهتر از وضعيت ناهمواريهاي مهم كشور ارائه مي‌كنم:

واحدشمال‌غربي

عناصرمهم توپوگرافي آذربايجان:
   1. رشته ارسباران
   2. توده سبلان
   3. رشته بزغوش
   4. توده سهند
   5. رشته ماكو _ بانه(ديواره غربي)
   6. چاله اروميه

واحدزنجان:
   1. كوه‌هاي بخش جنوب‌غربي زنجان
   2. كوه‌هاي بخش شمال‌شرقي زنجان

واحدشمالي:
   1. واحدالبرز
       الف. البرز غربي
          علم كوه، دره شاهرود(طالقان)
       ب. البرز مركزي
          دماوند
       ج. البرز شرقي

   2. واحدتالش

واحدجنوب‌غربي(زاگرس)
  1. زاگرس مرتفع
  2.  زاگرس چين خورده
      الف. زاگرس شمال‌غربي(محدوده سياسي كرمانشاه و ايلام)
      ب. زاگرس مياني(محدوده سياسي لرستان و بختياري)
      ج. زاگرس جنوب‌شرقي( منطقه فارس)
      د. زاگرس هرمزگان

واحدشمال شرقي( خراسان شمالي)
   ۱. واحدكپه داغ _ هزارمسجد
   ۲. واحدبينالود _ آلاداغ
   ۳. دشت سرخس

واحدشرقي ايران
   ۱. واحدنهبندان _ خاش
      الف.بخش شمالي:
           ناهمواري‌هاي خراسان مركزي
           ناهمواري‌هاي خراسان جنوبي
      ب.بخش جنوبي:
           ناهمواري‌هاي سيستان و بلوچستان
           دشت سيستان
           تفتان

واحدجنوب‌شرقي(مكران)
   ۱.توده‌هاي دروني جبهه‌داخلي
   ۲.ديواره درهم شكسته مياني
   ۳.چين خوردگي‌هاي منظم جبهه خارجي

واحدكوه‌هاي ايران مركزي
    كمربندسهندبزمان(رشته كوه‌هاي مركزي)
       1-بخش شمال‌غربي(ازرزن تا جيرفت)
       2-واحدجنوب‌شرقي(ازجيرفت تا كوه بزمان(زنده))
   واحدكرمان
   واحدسنندج - سيرجان(پيشكوه‌هاي داخلي زاگرس)
      1- رشته شمالي
      2-رشته شمال‌شرقي
     3-ارتفاعات حاشيه غربي

واحدچاله ها و دشت‌هاي داخلي
   1.دشت‌هاي ساختماني
       الف.دشت هاي ناوديسي
       ب.دشت‌هاي متكي برتوده‌هاي سخت(دشت‌هاي پلاتفرمي)
       ج.دشت‌هاي گسلي
   2.دشت‌هاي فرسايشي

دشت لوت
   ا۱.لوت شمالي
   ۲.لوت جنوبي
      الف. دشت پايكوهي حاشيه غربي
       ب. كلوت‌هاي بخش غربي
       ج. هاماداي بخش مياني
       د. توده‌هاي ماسه‌اي بخش شرقي(ريگ لوت)
       ه. دشت پايكوهي حاشيه شرقي

جلگه خزر

جلگه‌هاي ساحلي جنوب(خليج فارس و درياي عمان)


*ژئومورفولوژي ايران- دكترمحمودعلايي طالقاني- چاپ سوم- ۱۳۸۴- انتشارات قومس


کلمات کلیدی:
 
واحدهاي‌ژئومورفولوژي‌ايران
ساعت ۱٠:٠٢ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٩ شهریور ۱۳۸٥ 

براي انجام مطالعات ژئومورفولوژي يك منطقه، دانستن اينكه اون منطقه دركدوم واحد ژئومورفولوژي ايران قرارگرفته‌ از اساسي‌ترين بخش‌ها‌ي كاره. تقسيم بندي‌هاي خوبي هم درمورد اين واحدها صورت گرفته ولي درحين مطالعه و تحقيق متوجه‌شدم كه بهترين تقسيم بندي رو آقاي دكترعلايي* انجام‌داده‌اند. بنابراين واحدهاي بزرگ ژئومورفولوژي ايران رو براساس تقسيم بندي ايشون خدمت علاقه‌مندان ارائه ‌مي‌كنم.

واحدهاي ژئومورفيك ايران

۱-واحدشمال‌غربي
          الف.واحدآذربايجان و كردستان‌شمالي
          ب.واحدكردستان‌شرقي
          ج.واحدزنجان

۲-واحدشمالي
          الف.واحدالبرز
          ب.واحدتالش

۳-واحدجنوب‌غربي(زاگرس)
          الف.واحدزاگرس چين خورده
          ب.واحدزاگرس مرتفع

۴-واحدشمال‌شرقي(خراسان‌شمالي)
          الف.واحدكپه‌داغ-هزارمسجد
          ب.واحدآلاداغ-بينالود

۵-واحدشرقي
          الف.واحدخراسان‌مركزي و جنوبي
          ب.واحدسيستان و بلوچستان

۶-واحدجنوب‌شرقي(مكران)

۷.واحد ايران‌مركزي
          الف.واحدكوه‌هاي ايران مركزي
              ۱.واحدرشته‌مركزي(كمربندسهند- بزمان)
              ۲.واحدكرمان
              ۳.واحدسنندج-سيرجان
              ۴.واحدكوه‌هاي پراكنده حوضه دشت كوير
        ب.واحددشت‌ها و چاله‌هاي داخلي
              ۱.واحددشت‌هاي پراكنده
              ۲.واحددشت‌لوت

۸.واحدجلگه كناره‌اي شمال(جلگه خزر)

۹.واحدجلگه‌هاي كناره‌اي جنوب
              ۱.واحدجلگه شمال خليج‌فارس
              ۲.واحدجلگه شمال درياي‌عمان

*ژئومورفولوژي ايران- دكترمحمودعلايي طالقاني- چاپ سوم- ۱۳۸۴- انتشارات قومس


کلمات کلیدی:
 
كتاب‌هاي فارسي ژئومورفولوژي
ساعت ۱۱:۱٤ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٥ شهریور ۱۳۸٥ 

فهرست چند تا از كتاب‌هاي ژئومورفولوژي رو كه بزبان فارسي هستند خدمتتون ارائه‌مي‌كنم. قطعاً كتاب‌هاي ديگه‌اي هم وجود دارند كه بايد اضافه بشه.

1- اشكال ناهمواريهاي زمين: مباني ژئومورفولوژي - ماكس دروئو - ترجمه مقصودخيام - ناشر: مبنا-1382
2-كاربرد ژئومورفولوژي در برنامه‌ريزي - نويسنده: دكتراحمدمعتمد، دكتر ابراهيم مقيمي -سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه‌ها- چاپ: اول، ١٣٧٨-   
3- ژئومورفولوژي(جلد اول): ديدگاهها- نويسنده:  ريچارد جي. چورلي ، استانلي اي. شوم ، ديويد اي. سودن - مترجم : دكتر احمد معتمد ، باهمكاري ابراهيم مقيمي -سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه‌ها- چاپ: سوم ، ١٣٨٤
4-ژئومورفولوژي(جلد دوم): زمين‌شناسي- نويسنده: ريچارد جي. چورلي، استانلي اي. شوم و ديويد اي. سودن- مترجم: دكتر احمد معتمد ، با همكاري ابراهيم مقيمي-سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه‌ها- چاپ: اول، ١٣٧٧ 
5-ژئومورفولوژي(جلد سوم): فرايندهاي دامنه‌اي، آبراهه‌اي، ساحلي و بادي - نويسنده: ريچارد جي. چورلي، استانلي اي‌شوم و ديويد اي. سودن-  مترجم: دكتر احمدمعتمد، با همكاري دكتر ابراهيم مقيمي- سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه‌ها- چاپ: اول، ١٣٧٩ 
6-ژئومورفولوژي (جلد چهارم): اقليم- نويسنده: ريچارد جي. چورلي، استانلي اي. شوم، ديويد اي. سودن- مترجم: دكتر احمد معتمد، با همكاري دكتر ابراهيم مقيمي - سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه‌ها- چاپ: اول، ١٣٧٩
7-ژئومورفولوژي و مديريت محيط(جلد اول)- نويسنده: آر. يو . كوك، جي. سي. دوركمپ- مترجم: دكترشاپور گودرزي نژاد- چاپ: دوم، ١٣٨٠   
7-ژئومورفولوژي و مديريت محيط (جلد دوم)-نويسنده: آر. يو. كوك، جي. سي. دوركمپ- مترجم: دكتر شاپور گودرزي‌نژاد- چاپ: اول، ١٣٧٨   
8- ژئومورفولوژي ايران-فرآيندهاي ساختماني و ديناميكهاي دروني- نويسنده: محمدجعفر زمرديان- دانشگاه فردوسي مشهد-1381
9- ژئومورفولوژي ايران-فرآيندهاي اقليمي- نويسنده: محمدجعفر زمرديان- دانشگاه فردوسي مشهد-1381
10- كويرهاي ايران و خصوصيات ژئومورفولوژيكي و پالئوكيماتولوژي آن - دانيل كلينسلي- عباس پاشايي- وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، سازمان جغرافيايي-1381
11-ژئومرفولوژي-جلد اول: (ژئومرفولوژي ساختماني) - نويسنده: روژه كك- مترجم: فرج الله  محمودي- دانشگاه تهران-چاپ چهارم-1383
12- ژئومرفولوژي- جلد دوم: (ژئومرفولوژي اقليمي)- نويسنده: روژه كك- مترجم: فرج الله  محمودي- دانشگاه تهران-چاپ چهارم-1383


کلمات کلیدی:
 
تعدادي ازسايتهاي‌ ژئومورفولوژي
ساعت ۱۱:۳٩ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۱ شهریور ۱۳۸٥ 
آدرس چندتا از سايت‌هاي خوب ژئومورفولوژي براي دوستداران ژئومورفولوژي:

گروه تحقيقاتي ژئومورفولوژي كانادا 
http://cgrg.geog.uvic.ca

گروه تخصصي ژئومورفولوژي(انجمن جغرافيدانان امريكا) http://www.aag-gsg.org

گروه تحقيقاتي ژئومورفولوژي بريتانيا http://www.bgrg.org

انجمن بين‌المللي ژئومورفولوگ‌ها http://www.geomorph.org/main.html

صفحه‌ ژئومورفولوژي دانشگاه ويرجينيا http://erode.evsc.virginia.edu

کلمات کلیدی:
 
حاشيه رودها
ساعت ۳:۱٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۸ امرداد ۱۳۸٥ 

داستان ساخت و ساز بناها و تأسيسات كوچك و بزرگ درحاشيه رودخانه‌ها به داستان مردي كه روي شاخه درخت نشسته بود و درحال بريدن آن بود شبيهه. باتوجه به دوره بازگشت سيلاب و تغييرات بستر رودخانه از مجراي باريك آب به بستر بزرگ و طغياني و بالا آمدن فوق‌العاده سطح آب درزماني كوتاه، احتمال تخريب ساختمان‌هايي كه بر روي اين قسمت ازساحل رودخانه‌ها قرارگرفته‌اند بسيارزياده.خيلي از ساختمان‌هاي بزرگ و گران‌قيمت و مشهور در كلان شهرهايي مانند... برروي چنين بسترهايي قراردارند. بسياري ازاين ساختمان‌ها، داراي استحكام و مقاومت دربرابر زلزله هم هستند ولي هنگام جاري شدن سيلابي بزرگ، كمترين اتفاقي كه ممكنه بيفته، هجوم سيلاب به طبقات پائيني اينگونه بناها است. حجم تخريبي كه اتفاق خواهدافتاد رو ميشه برآورد كرد؟


کلمات کلیدی:
 
تعريف ژئومورفولوژي
ساعت ۱:٥۱ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ آذر ۱۳۸٤ 

سلام.قبل از هرچيز لازم است كه تعريفي مختصراز اين واژه خدمت بازديدكنندگان وبلاگ ارائه كنم.تعاريف متعددي براي اين علم موجوداست كه فعلاً به يكي ازاين تعاريف اكتفامي شود.
ژئومورفولوژي (Geomorphology) يكي از شاخه هاي جغرافياي طبيعي است كه موضوع آن شناخت اشكال ناهمواريهاي پوسته زمين مي باشد. محدوده مطالعات ژئومورفولوژي؛ سطح تماس بين ليتوسفر(سنگ كره) و اتمسفراست كه از يك طرف تحت تأثير نيروهاي دروني زمين قرار داشته و از طرف ديگر، نيروهاي بيروني يعني فرسايش(كه منشاء آن در هيدروسفر و اتمسفر است) اثرات خود را بر آن اعمال مي دارند.
كاربردهاي متعددي براي ژئومورفولوژي وجوددارد كه ازمهمترين آنها مي توان به:كاربرد دربرنامه ريزي محيطي، استفاده ازژئومورفولوژي در راهسازي؛ توسعه و عمران روستايي؛ جلوگيري از حوادث و بلاياي طبيعي مانند سيلاب و زمين لغزه؛ مكان يابي سدها؛ شهرها و مواردي ديگر اشاره كرد.  
دراين وبلاگ سعي مي كنم كه درحد وقت محدود و دانسته هاي خودم؛ به ارائه مطالب مختلف درباره ي ژئومورفولوژي مناطقي از سرزمين وسيع ايران و مسائل گوناگون مرتبط باآن بپردازم.

زاگرس


کلمات کلیدی: