ژئومورفولوژی ایران

geomorphology of iran

واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (۷)
ساعت ۱٢:٢٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢۸ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، کوه‌های طالش و گیلان

کوه‌­های طالش و گیلان

دنباله رشته کوه­‌های آذربایجان در شرق تغییر جهت داده یعنی در جهت شمال- جنوبی به‌موازات دریای خزر فرو می‌­افتد تا خود را به دره سفیدرود برساند.

این رشته کوه در شمال به‌وسیله صلوات‌ داغ به‌بلندی ۳۲۴۸ متر با رشته کوه‌­های قراداغ ارتباط پیدا می‌کند و دره قراسو موجب گسستگی آن دو گشته است. دره کوچک آستارا نیز حد شمال این کوهستان‌ها را مشخص می‌سازد. ارتفاعات طالش در قسمت شمال به‌حدی به دریا نزدیک می‌شود که در غالب نقاط دامنه‌های تند آن‌ها در دریا فرو می‌رود ولی هرقدر به‌طرف جنوب و بستر سفلای سفیدرود نزدیک می‌شویم متدرجاً از دریا فاصله گرفته و جلگه‌ای در شیب شرقی آن شروع و توسعه می‌یابد و همین‌که جهت کوه‌ها به‌موازات قوس ساحل به‌طرف جنوب متمایل می‌شود این جلگه که همان سرزمین گیلان غربی است وسعت قابل ملاحظه‌ای به‌دست آورده و در شمال کوهستان قرار می‌گیرد.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (۶)
ساعت ۱:۳٧ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٦ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، مورفوتکتونیک ، کوه‌های آذربایجان

بررسی مورفوتکتونیک ایران:

رشته کوه‌های شمالی، که به‌شکل قوسی چین‌خورده است و به‌نام البرز نامیده می‌شود و بخشی از چین‌خوردگی آلپ، هیمالیا است و شامل رشته کوه‌های زیر است:

1.کوه‌های آذربایجان، شامل کوه‌های میشوداغ، موروداغ، قراداغ، بزغوش و سهند و سبلان.

2.مرتفعات طالش(طوالش)

3.کوه‌های البرز غربی

4.کوه‌های البرز شرقی

5.کوه‌های آلاداغ-بینالود

6.کوه‌های هزارمسجد

هم‌چنان که قبلاً ذکر شد ساختمان زمین‌شناسی نواحی مختلف این کوه‌ها مربوط به چین‌خوردگی آلپی است و ضمن کوه‌سازی این سیستم شکست‌های بزرگی نیز حاصل گشته که منجر به بیرون‌ریزی مواد متخلف و فعالیت‌های شدید آتشفشانی شده است که آثار این پدیده‌ها در اغلب این کوه‌ها به‌صورت مخروط‌های آتشفشانی گسترش گدازه‌های آن مشاهده می‌شود.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (۵)
ساعت ۱۱:٥٥ ‎ق.ظ روز شنبه ٢٦ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، جلگه‌های ساحلی ، خلیج فارس و دریای عمان

جلگه‌های ساحلی خلیج فارس و دریای عمان:

پیدایش این جلگه‌ها و تحول شکل آن‌ها به‌صورت کنونی از دیدگاه ژئومورفولوژی همانند جلگه‌های ساحلی دریای خزر است. اما چون کیفیت آب و هوا و نوسان آن در طول دوران چهارم با حوضه دریای خزر متفاوت بوده و ساختمان چین‌خوردگی در مجاور سواحل قدیمی صورت دیگری داشته است، لذا بررسی حوضه خلیج فارس و اختلاف منشاء پیدایش آن با دریای خزر ما را در شناسایی تحول شکل جلگه‌های ساحلی کمک خواهد کرد. خلیج فارس منطقه فرو افتاده‌ای بین ناهمواری‌های زاگرس در شمال و پستی و بلندی‌های شبه جزیره عربستان در جنوب است که از لحاظ پیدایش دنباله سرزمین‌های پست بین‌النهرین می‌باشد مشابهت ساختمان و جنس زمین در طرفین خلیج مؤید این نظریه است.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (۴)
ساعت ۱:۳٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، جنوب‌غرب ، زاگرس و کارون

منطقه کوهستانی جنوب‌غرب مشتمل بر مرتفعات زاگرس و جلگه کارون

این ناحیه مشتمل است بر لرستان و خوزستان، ناهمواری آن به‌صورت موازی با یکدیگر است که به‌صورت پله‌هایی به‌تدریج بالاتر می‌آیند. رشته‌های بلندتر دارای خصایص آلپی است. تنگه‌های کوهستانی بسیار تنگ و عمیق و کناره‌های آن‌ها دارای شیب‌های تند و دیواره‌های آن تقریباً راست است. رودهایی که در این تنگه‌ها به‌موازات یکدیگر جاری هستند به‌سختی از دره‌ای به دره دیگر راه می‌یابند. راه‌های آن را تنگ گویند. چنان‌که نواحی کوهستانی فارس و لرستان را به‌علت زیادی تنگ‌ها(تنگ‌سیر) یعنی منطقه تنگ‌ها می‌نامند. ناهمواری از شمال‌غرب به جنوب‌شرق امتداد یافته و تمام ناحیه جنوب‌غربی ایران را می‌پوشانند.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (۳)
ساعت ۱:٠٩ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، کناره دریای خزر

مورفولوژی کناره دریای خزر:

در کناره دریای خزر نوار باریک و در مواردی وسیع به‌صورت جلگه‌های همواری جای‌گزیده که به آب‌های ساحلی دریا ختم می‌شوند. تحقیق در چگونگی پیدایش این جلگه‌ها مستلزم بررسی تحول حوضه آرال-خزر می‌باشد. با توجه به مطالعات انجام شده معلوم می‌شود که حوضه آرال-خزر بعد از ساحلین- پونتین(Sahelien-Pontien) به‌طور سریع تحول یافته است و بخش جنوبی دریای خزر بعد از داسین (Dacien) از آب خارج شده و تبدیل به یک دریاچه مستقل شده که در آن برخی لایه‌های رسوبی محتوی نفت نهشته می‌شود. دریای آرال نیز در همین دوره به‌صورت یک حوضه مستقل درمی‌آید. لیکن در Aktchaghylien وضعیت به‌حالت اولیه برمی‌گردد یعنی دریای آرال دوباره به دریای خزر متصل شده ضمناً در محل آبشوران دریای خزر با دریای سیاه ارتباط برقرار می‌سازد و اواخر این دوره حرکات خشکی زایی جدید در البرز حاصل می‌گردد. درنتیجه آخرین لایه‌های نفتی در تمام بخش‌های جنوبی خزر نهشته می‌شوند.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (۲)
ساعت ۱٢:۱٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، کوه‌های خراسان

ج.کوه‌های خراسان:

از حیث برآمدگی ناحیه وسیعی را تشکیل می‌دهد که گردنه‌های آن به‌ارتفاع 850 تا 1000 متر و رشته‌های آن از 2000 تا 4000 متر بالا آمده است. در این ناحیه رشته‌های موازی سنگی از شمال‌غربی به جنوب‌شرقی کشیده شده و در حدود دو سوم مساحت خراسان را فرا گرفته‌اند. مابین این رشته‌ها دره‌های عریض قرار گرفته‌اند. مانند دره قوچان مشهد و دره زورآباد و غیره.

دره‌های باریک‌تر آن عبارتند از دره جام که آب فراوان و مراتع زیبا دارد. از این دره قسمت عمده بهترین راه مشهد به هرات می‌گذرد.

کوه‌های خراسان را می‌توان به چهار بخش تقسیم کرد که هریک از آن‌ها وضع خاص دارند:


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (۱)
ساعت ۳:۳٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱٦ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، منطقه کوهستانی شمال ایران

1.منطقه کوهستانی شمال ایران

قوس کوهستانی شمالی ایران رشته‌های عریضی را تشکیل می‌دهد که هریک از آن‌ها به‌نوبت خویش مرکب از چند رشته جداگانه است. این رشته‌ها از این قرارند: کوه‌های طالش، بکرو داغ، البرز و کوه‌های ترکمن خراسان. پیدایش این کوه‌ها مربوط به چین‌ خوردگی آلپی است.کوه‌سازی این دوره موجب بروز شکست‌های عظیم، بیرون ریختن مواد مختلف و فعالیت‌های شدید آتشفشانی شده است. که آثار این پدیده‌ها در اغلب کوه‌های شمالی ایران به‌صورت ارتفاعات آتشفشانی و گسترش‌های گدازی و رگه‌های نفوذی و بریدگی‌های ناگهانی لایه‌های مطبق و لغزش‌های عظیم آن‌ها بر روی یکدیگر مشهود است.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران
ساعت ۳:٢٠ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٥ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، واحدهای‌ مورفولوژی

واحدهای مورفولوژی کنونی ایران:

برحسب اطلاعات تغییرات آب و هوایی فلات ایران در دوران چهارم و هم‌چنین شرایط خاص این منطقه از دیدگاه مورفوتکتونیک، تمام سطح ایران را می‌توان به چند قلمرو مورفولوژیکی به‌شرح زیر تقسیم کرد:

1.منطقه کوهستانی شمال ایران مشتمل بر بخش شمال‌غربی- قوس کوهستانی البرز- بخش کوهستانی خراسان

2.مورفولوژی کناره‌های دریای خزر

3.منطقه کوهستانی جنوب‌غربی مشتمل بر کوه‌های زاگرس و بخش دره جلگه کارون

4.منطقه کوهستانی مرکزی ایران

5. بخش کوهستانی جنوب ایران مشتمل بر قسمت‌های غربی و مرکزی و شرقی و مورفولوژی سواحل خلیج فارس و دریای عمان

6.دشت‌های مرتفع فلات ایران مشتمل بر: دشت لوت و دشت کویرها و هامون‌های سیستان


 
آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم(4)
ساعت ۱:۳٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٤ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، تحولات آب و هوا ، دوران چهارم

آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم

فرسایش ناهمواری‌ها:

برای درک وسعت و عظمت تأثیر چنین جریاناتی در پیدایش وضع فعلی فلات ایران کافی است که وسعت و عظمت فرسایش زمین را مورد توجه قرار دهیم.

پروفسور رابرت.ج. برید وود در مقاله‌ای تحت عنوان "ماقبل‌التاریخ خاور نزدیک" می‌نویسد: "وضع عمده تاریخ مورفولوژی این ناحیه در عهد پلیوستسن عبارت از فرسایش سطح ناهمواری‌ها و تراکم رسوبات حاصله است که گاهی به‌میزان زیاد صورت گرفته است".


 
آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم(۳)
ساعت ۱:۱۸ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٤ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، تحولات آب و هوا ، دوران چهارم

تحولات آب و هوایی دوران چهارم در فلات ایران

الف- دوره‌های بارانی:

پیدایش و تراکم طبقات عظیم یخ در مناطق شمالی طبعاً در آب و هوای مناطق جنوبی‌تر من‌جمله فلات ایران و مناطق هم عرض آن نیز تأثیر داشته است. در دوره‌های یخبندان، در مناطقی که در عرض‌های جغرافیایی متوسط و یا پایین قرار داشته‌اند آثار و علائمی از دریاچه‌های دیرینه باقی است که زمانی وجود داشته و از بین رفته‌اند. همچنین شواهد و دلایلی وجود دارد که پاره‌ای از دریاچه‌های فعلی سابقاً دارای سطح و عمق بیشتری بوده‌اند. شواهد مزبور نشان می‌دهد که در این مناطق به‌دفعات دوره‌هایی پیش آمده که بارندگی بیشتر و میزان تبخیر آب کمتر از حالا بوده است. در امریکا اقلاً در دو مورد ارتباط نزدیکی بین خطوط ساحلی دریاچه‌های وسعت یافته قدیمی و گسترش یخ در دوره‌های یخبندان تشخیص داده شده است. به‌هر حال محققین معتقدند که زیادی آب این دریاچه‌ها مرادف بادوران‌های یخبندان بوده و کم شدن آب آن‌ها یا خشک شدن کامل آنان مرادف با دوره‌های بین یخبندان است.


 
آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم(2)
ساعت ۱۱:٥۸ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱٤ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، تحولات آب و هوا ، دوران چهارم

 دوران چهارم- دوره‌های یخبندان

بررسی‌های مربوط به آب و هوای دوران چهارم با مطالعاتی که در اروپا در زمینه رسوبات یخچال‌های دیرینه صورت گرفته آغاز گشته است. و با توجه به پدیده‌هایی از همان قبیل در سایر قسمت‌های کره زمین معلوم گردیده که در دوران چهارم چهار دوره یخبندان در روی زمین روی داده که در هر دوره طبقات عظیم یخ در نواحی قطبی و ارتفاعات کره زمین انباشته می‌شده و در آب و هوای همه روی زمین تأثیر می‌گذاشته است. امروزه این دوره‌ها که به‌عنوان دوره‌های یخبندان معروفند به‌عنوان بهترین حوادث طبیعی در شکل‌بندی ناهمواری‌های پوسته زمین به‌شمار می‌آیند.


 
آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم(1)
ساعت ۸:٤٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، تحولات آب و هوا ، دوران چهارم

آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم
 
 آب و هواهای دیرینه

مطالعه آب و هواهای دیرینه از دو نظر قابل توجه است: بدواً به‌کمک این مطالعه می‌توان به سهولت ویژگی‌های مورفولوژی هر منطقه را بازشناخت. در ثانی از آنجا که هر منطقه در زمان‌های گذشته انواع آب و هواهای متفاوتی داشته است و هر آب و هوا نیز آثاری از خود بر پوسته زمین باقی گذاشته، لذا می‌توان به‌سهولت از این اثرات اطلاعاتی در مورد آب و هواهای گذشته زمین به‌دست آورد. لازم به یادآوری است در مناطق معتدله دوره کنونی(معاصر) به‌غیر از سایر رویدادها، آب و هواهای مسلط دست‌کاری‌های مختصری در اشکال ناشی از آب و هواهای سرد گذشته نموده است، در حقیقت آب و هوای دوره معاصر از دیدگاه زمین شناسی مدت زمان طولانی نیست که بر اروپای غربی و امریکای شمالی مسلط شده است. به‌استثنای چندین نوسان محسوس تقریباً در ده هزار سال قبل در طول این مدت اشکال زمین به‌طور کامل تغییر پیدا نکرده‌اند. به‌تعبیر دیگر شرایط کنونی آب و هوای کنونی اروپای غربی از عصر نئولتیک یعنی از پنج‌هزار سال قبل زمانی که کشاورزی جایگزین سیستم اقتصاد شکار و صید ماهی شده با برداشت محصول موجب فرسایش شدید خاک‌های شخم زده که قبلاً این زمین‌های شخم شده به‌وسیله پوشش درختان جنگلی اشغال می‌شده آغاز می‌شود.


 
چینه شناسی ایران (5)
ساعت ۳:٢٠ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٩ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، چینه‌شناسی ایران

 چینه‌شناسی ایران

دوران چهارم:

 در گمانه‌هایی که در جلگه‌های ساحلی دریای خزر به‌ویژه در مازندران و گرگان زده شده به رس‌های ضخیم متعلق به دوران چهارم که زیر نهشته‌های جدید دریایی قرار دارد برخورده‌اند(اشکوب باکو، اشکوب قدیمی دریای خزر، نهشته‌های جدید دریای خزر). در سواحل مکران در بلوچستان نیز تراس‌های دریایی دوران چهارم وجود دارد.

در داخل ایران تشکیلات دوران چهارم و تشکیلات جدید به‌طور عمده متشکل است از: سفره‌های پر وسعت گراویه(تشکیلات دشت کهریزک، آبرفت‌های تهران، آبرفت‌های جدید) نهشته‌های دریاچه‌ای، تشکیلات لوت نهشته‌های کویر نمک جدید) و ماسه‌های بادی و لس و در دامنه‌های شمالی البرز و در دندانه‌های غربی کپت داغ یافت می‌شود. سنگ‎های آتشفشانی جوان در آذربایجان، در بلوچستان، در بیابان لوت مرکزی و سنگ‌های آتشفشانی دماوند وجود دارد.


 
چینه شناسی ایران (4)
ساعت ٢:٥٠ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٩ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، چینه‌شناسی ایران

چینه‌شناسی ایران
 

دوران سوم:

از مشخصات عمده این دوران آن است که به‌دنبال پایان کرتاسه حرکات کوه‌زایی نوع آلپی آغاز شده و رسوبات دوران سوم با نهشته‌های کنگلومرایی در قاعده(به‌استثنای زاگرس) بر روی تشکیلات قبلی قرار گرفته‌اند. بنابر این انواع رسوبات و مشخصات آن‌ها در نقاط مختلف ایران به‌صورت‌های گوناگون است. ولی دو دسته از آن‌ها کاملاً مشخص بوده و از نقطه نظر تکتونیک نیز متمایزند. یکی همان زاگرس و دیگری بقیه ایران است.


 
چینه شناسی ایران (3)
ساعت ٩:٤۳ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، چینه‌شناسی ایران

چینه‌شناسی ایران

تشکیلات دوران دوم در ایران:

تریاس: در بیشتر قسمت‌های ایران تشکیلات دوران دوم زمین شناسی بعد از یک دوره کوتاه فرسایشی در پایان دوره پرمین با رسوبات دریایی عمیق و آهک‌ها و دولومیت‌ها آغاز می‌گردد.