ژئومورفولوژی ایران

geomorphology of iran

وضع ساختمانی ایران در دوران دوم و سوم
ساعت ٩:٢٤ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٦ بهمن ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، وضع ساختمانی ، دوره‌ زمین‌شناسی

وضع ساختمانی ایران در دوران دوم و سوم

دوران دوم برخلاف دوران اول، وضع تکتونیکی خاصی را در ایران داشته است. اولین حرکات کوهزایی در اواخر تریاس به‌وقوع پیوسته که با حرکات کوهزایی هم‌زمان بوده است. به‌طوری‌که در اواخر تریاس پلت‌فرم ایران به سه قسمت تقسیم گشته است. یکی از بزرگ‌ترین پدیده‌هایی که در این دوره به‌وجود آمده پیدایش ژئوسنکلینال زاگرس است که این ژئوسنکلینال از رسوبات دریایی پرمین تا اواخر دوران دوم انباشته شده است. که یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های نفتی دنیا مربوط به این رسوبات وحوضه‌ی رسوبی آن می‌باشد. 


وضع تکتونیکی زاگرس در دوران‌های دوم و سوم 

رسوباتی‌که در این حوضه‌ی رسوبی ایجاد شده‌اند فقط در اواخر دوران سوم دراثر فازهای جوان جنبش‌های کوهزایی آلپی چین ‌خورده‌اند، این حرکات کوهزایی ابتدا در پلیوسن به‌وقوع پیوسته است. مطالعات اخیر در قسمت روراندگی زاگرس ثابت نموده است که هنوز این حرکات تا به امروز ادامه دارد. محور اصلی چین‌خوردگی زاگرس شمال‌غربی و جونوب‌شرقی است و درست موازی با قسمت رورانده‌ی زاگرس می‌باشد.
 
 وضع ساختمانی شمال‌شرق و روراندگی زاگرس (ایران مرکزی والبرز)

 1- حرکات کوهزایی Raetic- Liassic هم‌زمان با ایجاد حوضه‌ی رسوبی ژئوسنکلینالی در جنوب‌غرب، قسمت‌های دیگر ایران از جمله ایران مرکزی و البرز محیط رسوب‌گذاری قاره‌ای فعال در دوره‌ی تریاس بالا و ژوراسیک پایین را تشکیل می‌داده است، این رسوبات ندرتاً با رسوبات دریایی توأم می‌باشد.

در ایران مرکزی دگر شیبی واضحی بین این رسوبات وتشکیلات قدیمی وجود دارد که خود وجود فعالیت تکتونیکی را قبل از تشکیل این رسوبات ثابت می‌نماید. به‌طور کلی این فعالیت‌ در قسمت‌هایی از ایران مرکزی همراه با کوهزایی و در سایر نقاط با ایجاد گسل‌ها و گرابن‌های متعددی توأم بوده است. لیکن چین‌خوردگی شدیدی را موجب نگشته است. 

 2- وضع ساختمانی ایران مرکزی و البرز در ژوراسیک- در ژوراسیک میانی و بالایی حوضه‌های رسوبی متفاوتی ایجاد شده به‌طوری‌که در بعضی نقاط کاملاً دریایی است و هم‌زمان با آن حوضه‌های رسوبی قاره‌ای و کولابی در نقاط دیگر به‌وجود آمده است. این امر موجب تنوعی در رخساره‌ی رسوبات شده است.

 3- پدیده‌های کوهزایی اوایل کرتاسه- شدیدترین حرکت کوهزایی آلپ در اوایل کرتاسه به‌وقوع پیوسته به‌طوری‌که رسوبات کرتاسه‌ی پایین با یک دگر شیبی بارزی روی تشکیلات قدیمی مختلف قرار گرفته‌ است.

 مطالعات اخیر نشان داده است که فشارهای تکتونیکی در کرتاسه موجب شده که در بعضی نقاط ایران منجمله همدان و اطراف زاهدان توده‌های نفوذی گرانیتی تشکیل گردد.

 ادامه دارد...