ژئومورفولوژی ایران

geomorphology of iran

واحدهای شکل زمین‌ساختی ایران (ادامه)
ساعت ۱:٤٢ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٥ مهر ۱۳٩۱  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، زمین‌ساخت

واحدهای شکل زمین‌ساختی ایران (ادامه)

3-منطقه‌ی رورانده‌ی زاگرس:

این منطقه از نظر وسعت باریک و محدود است و می‌توان آن را دنباله‌ی قسمت شمال‌شرقی منطقه‌ی قبلی دانست. این منطقه موجب جدایی چین‌خوردگی زاگرس از ایران مرکزی شده است. از نقطه نظر چینه‌شناسی در منطقه چین‌خورده و رورانده‌ی زاگرس به‌هم ارتباط دارند اما رسوبات منطقه‌ی رورانده دارای خصوصیات تا اندازه‌ای عمیق می‌باشد.


در این منطقه تشکیلات دوران دوم قدیمی و دوران اول سطح مسطح به‌صورت چندین لایه به‌طرف جنوب و برروی تشکیلات دوران جدید و رسوبات دوران سوم به‌‌صورت سفره‌ی رورانده قرار دارد. منطقه‌ی رورانده‌ی زاگرس در بخش شمال‌شرقی به‌وسیله‌ی خط اصلی روی‌هم رفتگی محدود می‌گردد و این خط در حقیقت یک گسله‌ی معکوس قدیمی است که موجب گسستگی و جدایی پرکامبرین ممتد اولیه به دو بخش پرکامبرین ایرانی و پرکامبرین عربستانی گشته است.

4- ایران مرکزی:

ایران مرکزی به‌شکل مثلثی است که از سوی شمال و شمال‌غربی(آذربایجان) در ناحیه‌ی شرق تا رشته‌ کوه‌های شمال- جنوبی ایران شرقی و در غرب و جنوب به‌وسیله‌ی رشته کوه‌های زاگرس محدود می‌گردد. از نظر ساختمانی این منطقه در تمام طول دوران اول و آغاز دوران دوم (مانند سایر قسمت‌های دیگر ایران این سطح مسطح در پایان دوره‌ی کامبرین بنا گردیده است) به‌صورت یک سطح مسطح بوده و در پایان مزوزوئیک و آغاز دوران سوم تبدیل به یک منطقه‌ی کوهزایی بسیار متحرک شده است. جابجایی و کوهزایی‌های این منطقه به‌شرح زیر می‌باشد:

از آغاز جابجایی‌ها و کوهزایی‌های عمده از اواخر دوره‌ی تریاس آغاز شده و تا پایان دوره‌ی ژوراسیک و اوایل کرتاسه ادامه یافته است. این حرکات کوهزایی موجب پیدایش رشته‌ی چین‌خوردگی‌ها و انتشار آتشفشانی‌های کم و بیش شدید و در بعضی نواحی موجب نفوذ گرانیتی و همچنین یک نوع دگرگونی سنگ‌ها گردیده است. بعداً حرکات تکتونیکی و کوهزایی‌های بسیار شدید تا پایان کرتاسه و پالئوسن تعقیب می‌شود. در این دوره نیز فعالیت‌های آتشفشانی مهم ادامه داشته که حاصل آن پیدایش پوشش وسیعی از مواد آن در سطح منطقه است. این حرکات تکتونیکی به‌نوبه‌ی خود به‌وسیله‌ی جابجایی‌ها و کوهزایی‌های اواخر دوران سوم دنبال می‌شود که در نتیجه موجب پیدایش جهت پیچیده‌ی رشته کوه‌ها و حوضه‌های بین کوهی مشخص ایران مرکزی در جهات مختلف آن شده است. باید گفت که استیل تکتونیک منطقه به‌وسیله‌ی آخرین جابجایی‌های کوهزایی پلیو-پلیوستسن تشدید می‌گردد.

ادامه دارد...