ژئومورفولوژی ایران

geomorphology of iran

چینه شناسی ایران(1)
ساعت ٩:٥٦ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢۳ مهر ۱۳٩۱  کلمات کلیدی:

چینه شناسی ایران

 تشکیلات پره‌کامبرین:
 
تشکیلات پره‌کامبرین در بسیاری از بالا آمدگی‌های قدیمی هورست مانند واقع در ایران مرکزی- البرز- آذربایجان مشاهده شده است. تعیین سن مطلق آن‌ها به‌روش رادیواکتیو در دست مطالعه است و شاید آنچه که به‌طور عموم در ایران پره‌کامبرین نامیده می‌شود سن نسبی آن‌ها نسبت به‌هم متفاوت می‌باشد. تنها دلیلی که سن پره‌کامبرین را در این سنگ‌ها محرز می‌سازد موقعیت چینه‌ای آن‌ها بوده که در زیر رسوبات مشخص اینفراکامبرین قرار گرفته است. این سنگ‌ها را می‌توان در سه گروه بیان نمود که عبارتند از:


1-سنگ‌های دگرگونی: این سنگ‌ها به‌طور عموم منشاء رسوبی-ولکانیکی داشته که شدت دگرگونی در آن‌ها متفاوت است به‌طوری‌که از سنگ‌های دگرگونی بسیار شدید نظیر آناتکسی- میگماتیت آمفیبولیت، میکاشیت و گنایس به سنگ‌های نظیر فیلیت-شیست‌های سری سیست و مرمر تغییر می‌نماید.
بزرگ‌ترین برون‌زدگی این سنگ‌ها در غرب ارومیه- جنوب مهاباد- منطقه‌ی تکاب- شمال یزد(تشکیلات چاپدونی) البرز مرکزی (سنگ‌های دگرگونی علم کوه) و شرق ایران، ایران مرکزی (سنگ‌های دگرگونی انارک- گلپایگان- ازبک کوه) شناخته شده است.

این تشکیلات از نظر منیرالیزاسیون اهمیت زیادی داشته چنانچه در ناحیه‌ی تکاب و مرکز ایران از نظر معدنی حائز اهمیت است.

2-تشکیلات و سنگ‌های دگرگونی با شدت کم: این تشکیلات را به‌طور عمده slate و شیل‌های (رس مطبق) فیلیتی یکنواخت که ضخامت آن‌ها از دوهزار متر متجاوز می‌باشد تشکیل می‌دهد. به‌عنوان مثال می‌توان تشکیلات کهر در البرز و شمال ایران و ایران مرکزی را ذکر کرد.

3- گرانیت‌های قلیایی روشن رنگ: که در بعضی نقاط به سنگ‌های گروه 1 و 2 راه یافته و موجب تغییراتی در آن‌ها گشته است. می‌توان این گرانیت‌‎ها را به‌عنوان برزخی بین  سنگ‌های خاص پره‌کامبرین و گروه انفراکامبرین پنداشت. این گرانیت‌ها در بعضی نقاط نظیر گرانیت دوران (زنجان)، موته (گلپایگان)- بورنورد (شمال غرب کاشمر) به‌ظاهر قدیمی‌تر از سنگ‌های رسوبی انفراکامبرین است.
 
 انفراکامبرین:

رسوبات انفراکامبرین در ایران به تشکیلات زیادی تقسیم می‌شود که اسامی مختلف نیز در نقاط مختلف به خود گرفته است. این رسوبات در البرز و آذربایجان و قسمتی از ایران مرکزی رخساره‌ی مشابهی دارند و ضخامت آن‌ها نیز به 2000 تا 3000 متر بالغ می‌گردد. تشکیلات انفراکامبرین از قدیم به جوان‌تر عبارتند از: تشکیلات بایندر(کوه‌های سلطانیه زنجان) که از آهک‌های دولومیتی و شیل‌های میکادار و ماسه سنگ‌های کوارتزیت به‌رنگ ارغوانی تشکیل می‌یابد و تشکیلات باروت (کوه‌های سلطانیه زنجان) و تشکیلات زاگون (البرز مرکزی) و تشکیلات ریزو( ناحیه‌ی کرمان) و بالاخره تشکیلات دزو یا سری دزو (منطقه‌ی کرمان).

ادامه دارد...