ژئومورفولوژی ایران

geomorphology of iran

نمودار واحدهای ژئومورفولوژی ایران
ساعت ٩:٥۸ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۳۱ فروردین ۱۳٩٤  کلمات کلیدی: ژئومورفولوژی ، ایران ، واحدهای‌ ژئومورفولوژی


 
عناوین مطالعات ژئومورفولوژی در ایران از سال 1348 تا 1385
ساعت ۸:٤٦ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢ دی ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ژئومورفولوژی ، ایران ، مطالعات ، geomorphology

"عناوین مطالعات ژئومورفولوژی در ایران از سال 1348 تا 1385" چاپ شد.
 



ژئومورفولوژی علم شناسایی اشکال ناهمواری‌های زمین است. مطالعات ژئومورفولوژی انجام شده در ایران به‌ دلیل جدید بودن این علم در دنیا و نیز ایران از سابقه کمتری نسبت به سایر تحقیقات جغرافیایی برخوردارند. در سال‌هایی که علم ژئومورفولوژی در کشور ما مطرح شده، پژوهش‌های متعدد و ارزشمندی در محدوده‌های مختلف جغرافیایی کشور انجام شده که متأسفانه تعداد این مطالعات مشخص نیست. برای تعیین تعداد تحقیقات و مطالعات ژئومورفولوژی، بخش قابل توجهی از منابع موجود و قابل دسترسی مربوط به سال‌های 1348 تا 1385 مورد بررسی قرار گرفته و نتایج آن در قالب نوشته حاضر ارائه شده است.

-برای دریافت فایل pdf صفحات اولیه‌ کتاب اینجا را کلیک فرمایید. 

-برای سفارش و خرید کتاب به سایت نشر آماره مراجعه فرمایید. 


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (7)
ساعت ۱٢:٢٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢۸ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، کوه‌های طالش و گیلان

کوه‌­های طالش و گیلان

دنباله رشته کوه­‌های آذربایجان در شرق تغییر جهت داده یعنی در جهت شمال- جنوبی به‌موازات دریای خزر فرو می‌­افتد تا خود را به دره سفیدرود برساند.

این رشته کوه در شمال به‌وسیله صلوات‌ داغ به‌بلندی 3248 متر با رشته کوه‌­های قراداغ ارتباط پیدا می‌کند و دره قراسو موجب گسستگی آن دو گشته است. دره کوچک آستارا نیز حد شمال این کوهستان‌ها را مشخص می‌سازد. ارتفاعات طالش در قسمت شمال به‌حدی به دریا نزدیک می‌شود که در غالب نقاط دامنه‌های تند آن‌ها در دریا فرو می‌رود ولی هرقدر به‌طرف جنوب و بستر سفلای سفیدرود نزدیک می‌شویم متدرجاً از دریا فاصله گرفته و جلگه‌ای در شیب شرقی آن شروع و توسعه می‌یابد و همین‌که جهت کوه‌ها به‌موازات قوس ساحل به‌طرف جنوب متمایل می‌شود این جلگه که همان سرزمین گیلان غربی است وسعت قابل ملاحظه‌ای به‌دست آورده و در شمال کوهستان قرار می‌گیرد.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (6)
ساعت ۱:۳٧ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٦ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، مورفوتکتونیک ، کوه‌های آذربایجان

بررسی مورفوتکتونیک ایران:

رشته کوه‌های شمالی، که به‌شکل قوسی چین‌خورده است و به‌نام البرز نامیده می‌شود و بخشی از چین‌خوردگی آلپ، هیمالیا است و شامل رشته کوه‌های زیر است:

1.کوه‌های آذربایجان، شامل کوه‌های میشوداغ، موروداغ، قراداغ، بزغوش و سهند و سبلان.

2.مرتفعات طالش(طوالش)

3.کوه‌های البرز غربی

4.کوه‌های البرز شرقی

5.کوه‌های آلاداغ-بینالود

6.کوه‌های هزارمسجد

هم‌چنان که قبلاً ذکر شد ساختمان زمین‌شناسی نواحی مختلف این کوه‌ها مربوط به چین‌خوردگی آلپی است و ضمن کوه‌سازی این سیستم شکست‌های بزرگی نیز حاصل گشته که منجر به بیرون‌ریزی مواد متخلف و فعالیت‌های شدید آتشفشانی شده است که آثار این پدیده‌ها در اغلب این کوه‌ها به‌صورت مخروط‌های آتشفشانی گسترش گدازه‌های آن مشاهده می‌شود.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (5)
ساعت ۱۱:٥٥ ‎ق.ظ روز شنبه ٢٦ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، جلگه‌های ساحلی ، خلیج فارس و دریای عمان

جلگه‌های ساحلی خلیج فارس و دریای عمان:

پیدایش این جلگه‌ها و تحول شکل آن‌ها به‌صورت کنونی از دیدگاه ژئومورفولوژی همانند جلگه‌های ساحلی دریای خزر است. اما چون کیفیت آب و هوا و نوسان آن در طول دوران چهارم با حوضه دریای خزر متفاوت بوده و ساختمان چین‌خوردگی در مجاور سواحل قدیمی صورت دیگری داشته است، لذا بررسی حوضه خلیج فارس و اختلاف منشاء پیدایش آن با دریای خزر ما را در شناسایی تحول شکل جلگه‌های ساحلی کمک خواهد کرد. خلیج فارس منطقه فرو افتاده‌ای بین ناهمواری‌های زاگرس در شمال و پستی و بلندی‌های شبه جزیره عربستان در جنوب است که از لحاظ پیدایش دنباله سرزمین‌های پست بین‌النهرین می‌باشد مشابهت ساختمان و جنس زمین در طرفین خلیج مؤید این نظریه است.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (4)
ساعت ۱:۳٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، جنوب‌غرب ، زاگرس و کارون

منطقه کوهستانی جنوب‌غرب مشتمل بر مرتفعات زاگرس و جلگه کارون

این ناحیه مشتمل است بر لرستان و خوزستان، ناهمواری آن به‌صورت موازی با یکدیگر است که به‌صورت پله‌هایی به‌تدریج بالاتر می‌آیند. رشته‌های بلندتر دارای خصایص آلپی است. تنگه‌های کوهستانی بسیار تنگ و عمیق و کناره‌های آن‌ها دارای شیب‌های تند و دیواره‌های آن تقریباً راست است. رودهایی که در این تنگه‌ها به‌موازات یکدیگر جاری هستند به‌سختی از دره‌ای به دره دیگر راه می‌یابند. راه‌های آن را تنگ گویند. چنان‌که نواحی کوهستانی فارس و لرستان را به‌علت زیادی تنگ‌ها(تنگ‌سیر) یعنی منطقه تنگ‌ها می‌نامند. ناهمواری از شمال‌غرب به جنوب‌شرق امتداد یافته و تمام ناحیه جنوب‌غربی ایران را می‌پوشانند.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (3)
ساعت ۱:٠٩ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، کناره دریای خزر

مورفولوژی کناره دریای خزر:

در کناره دریای خزر نوار باریک و در مواردی وسیع به‌صورت جلگه‌های همواری جای‌گزیده که به آب‌های ساحلی دریا ختم می‌شوند. تحقیق در چگونگی پیدایش این جلگه‌ها مستلزم بررسی تحول حوضه آرال-خزر می‌باشد. با توجه به مطالعات انجام شده معلوم می‌شود که حوضه آرال-خزر بعد از ساحلین- پونتین(Sahelien-Pontien) به‌طور سریع تحول یافته است و بخش جنوبی دریای خزر بعد از داسین (Dacien) از آب خارج شده و تبدیل به یک دریاچه مستقل شده که در آن برخی لایه‌های رسوبی محتوی نفت نهشته می‌شود. دریای آرال نیز در همین دوره به‌صورت یک حوضه مستقل درمی‌آید. لیکن در Aktchaghylien وضعیت به‌حالت اولیه برمی‌گردد یعنی دریای آرال دوباره به دریای خزر متصل شده ضمناً در محل آبشوران دریای خزر با دریای سیاه ارتباط برقرار می‌سازد و اواخر این دوره حرکات خشکی زایی جدید در البرز حاصل می‌گردد. درنتیجه آخرین لایه‌های نفتی در تمام بخش‌های جنوبی خزر نهشته می‌شوند.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (2)
ساعت ۱٢:۱٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، کوه‌های خراسان

ج.کوه‌های خراسان:

از حیث برآمدگی ناحیه وسیعی را تشکیل می‌دهد که گردنه‌های آن به‌ارتفاع 850 تا 1000 متر و رشته‌های آن از 2000 تا 4000 متر بالا آمده است. در این ناحیه رشته‌های موازی سنگی از شمال‌غربی به جنوب‌شرقی کشیده شده و در حدود دو سوم مساحت خراسان را فرا گرفته‌اند. مابین این رشته‌ها دره‌های عریض قرار گرفته‌اند. مانند دره قوچان مشهد و دره زورآباد و غیره.

دره‌های باریک‌تر آن عبارتند از دره جام که آب فراوان و مراتع زیبا دارد. از این دره قسمت عمده بهترین راه مشهد به هرات می‌گذرد.

کوه‌های خراسان را می‌توان به چهار بخش تقسیم کرد که هریک از آن‌ها وضع خاص دارند:


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران (1)
ساعت ۳:۳٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱٦ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، منطقه کوهستانی شمال ایران

1.منطقه کوهستانی شمال ایران

قوس کوهستانی شمالی ایران رشته‌های عریضی را تشکیل می‌دهد که هریک از آن‌ها به‌نوبت خویش مرکب از چند رشته جداگانه است. این رشته‌ها از این قرارند: کوه‌های طالش، بکرو داغ، البرز و کوه‌های ترکمن خراسان. پیدایش این کوه‌ها مربوط به چین‌ خوردگی آلپی است.کوه‌سازی این دوره موجب بروز شکست‌های عظیم، بیرون ریختن مواد مختلف و فعالیت‌های شدید آتشفشانی شده است. که آثار این پدیده‌ها در اغلب کوه‌های شمالی ایران به‌صورت ارتفاعات آتشفشانی و گسترش‌های گدازی و رگه‌های نفوذی و بریدگی‌های ناگهانی لایه‌های مطبق و لغزش‌های عظیم آن‌ها بر روی یکدیگر مشهود است.


 
واحدهای مورفولوژی کنونی ایران
ساعت ۳:٢٠ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٥ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، واحدهای‌ مورفولوژی

واحدهای مورفولوژی کنونی ایران:

برحسب اطلاعات تغییرات آب و هوایی فلات ایران در دوران چهارم و هم‌چنین شرایط خاص این منطقه از دیدگاه مورفوتکتونیک، تمام سطح ایران را می‌توان به چند قلمرو مورفولوژیکی به‌شرح زیر تقسیم کرد:

1.منطقه کوهستانی شمال ایران مشتمل بر بخش شمال‌غربی- قوس کوهستانی البرز- بخش کوهستانی خراسان

2.مورفولوژی کناره‌های دریای خزر

3.منطقه کوهستانی جنوب‌غربی مشتمل بر کوه‌های زاگرس و بخش دره جلگه کارون

4.منطقه کوهستانی مرکزی ایران

5. بخش کوهستانی جنوب ایران مشتمل بر قسمت‌های غربی و مرکزی و شرقی و مورفولوژی سواحل خلیج فارس و دریای عمان

6.دشت‌های مرتفع فلات ایران مشتمل بر: دشت لوت و دشت کویرها و هامون‌های سیستان


 
آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم(4)
ساعت ۱:۳٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٤ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، تحولات آب و هوا ، دوران چهارم

آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم

فرسایش ناهمواری‌ها:

برای درک وسعت و عظمت تأثیر چنین جریاناتی در پیدایش وضع فعلی فلات ایران کافی است که وسعت و عظمت فرسایش زمین را مورد توجه قرار دهیم.

پروفسور رابرت.ج. برید وود در مقاله‌ای تحت عنوان "ماقبل‌التاریخ خاور نزدیک" می‌نویسد: "وضع عمده تاریخ مورفولوژی این ناحیه در عهد پلیوستسن عبارت از فرسایش سطح ناهمواری‌ها و تراکم رسوبات حاصله است که گاهی به‌میزان زیاد صورت گرفته است".


 
آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم(3)
ساعت ۱:۱۸ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٤ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، تحولات آب و هوا ، دوران چهارم

تحولات آب و هوایی دوران چهارم در فلات ایران

الف- دوره‌های بارانی:

پیدایش و تراکم طبقات عظیم یخ در مناطق شمالی طبعاً در آب و هوای مناطق جنوبی‌تر من‌جمله فلات ایران و مناطق هم عرض آن نیز تأثیر داشته است. در دوره‌های یخبندان، در مناطقی که در عرض‌های جغرافیایی متوسط و یا پایین قرار داشته‌اند آثار و علائمی از دریاچه‌های دیرینه باقی است که زمانی وجود داشته و از بین رفته‌اند. همچنین شواهد و دلایلی وجود دارد که پاره‌ای از دریاچه‌های فعلی سابقاً دارای سطح و عمق بیشتری بوده‌اند. شواهد مزبور نشان می‌دهد که در این مناطق به‌دفعات دوره‌هایی پیش آمده که بارندگی بیشتر و میزان تبخیر آب کمتر از حالا بوده است. در امریکا اقلاً در دو مورد ارتباط نزدیکی بین خطوط ساحلی دریاچه‌های وسعت یافته قدیمی و گسترش یخ در دوره‌های یخبندان تشخیص داده شده است. به‌هر حال محققین معتقدند که زیادی آب این دریاچه‌ها مرادف بادوران‌های یخبندان بوده و کم شدن آب آن‌ها یا خشک شدن کامل آنان مرادف با دوره‌های بین یخبندان است.


 
آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم(2)
ساعت ۱۱:٥۸ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱٤ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، تحولات آب و هوا ، دوران چهارم

 دوران چهارم- دوره‌های یخبندان

بررسی‌های مربوط به آب و هوای دوران چهارم با مطالعاتی که در اروپا در زمینه رسوبات یخچال‌های دیرینه صورت گرفته آغاز گشته است. و با توجه به پدیده‌هایی از همان قبیل در سایر قسمت‌های کره زمین معلوم گردیده که در دوران چهارم چهار دوره یخبندان در روی زمین روی داده که در هر دوره طبقات عظیم یخ در نواحی قطبی و ارتفاعات کره زمین انباشته می‌شده و در آب و هوای همه روی زمین تأثیر می‌گذاشته است. امروزه این دوره‌ها که به‌عنوان دوره‌های یخبندان معروفند به‌عنوان بهترین حوادث طبیعی در شکل‌بندی ناهمواری‌های پوسته زمین به‌شمار می‌آیند.


 
آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم(1)
ساعت ۸:٤٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، تحولات آب و هوا ، دوران چهارم

آب و هوا و تحولات آن در دوران چهارم
 
 آب و هواهای دیرینه

مطالعه آب و هواهای دیرینه از دو نظر قابل توجه است: بدواً به‌کمک این مطالعه می‌توان به سهولت ویژگی‌های مورفولوژی هر منطقه را بازشناخت. در ثانی از آنجا که هر منطقه در زمان‌های گذشته انواع آب و هواهای متفاوتی داشته است و هر آب و هوا نیز آثاری از خود بر پوسته زمین باقی گذاشته، لذا می‌توان به‌سهولت از این اثرات اطلاعاتی در مورد آب و هواهای گذشته زمین به‌دست آورد. لازم به یادآوری است در مناطق معتدله دوره کنونی(معاصر) به‌غیر از سایر رویدادها، آب و هواهای مسلط دست‌کاری‌های مختصری در اشکال ناشی از آب و هواهای سرد گذشته نموده است، در حقیقت آب و هوای دوره معاصر از دیدگاه زمین شناسی مدت زمان طولانی نیست که بر اروپای غربی و امریکای شمالی مسلط شده است. به‌استثنای چندین نوسان محسوس تقریباً در ده هزار سال قبل در طول این مدت اشکال زمین به‌طور کامل تغییر پیدا نکرده‌اند. به‌تعبیر دیگر شرایط کنونی آب و هوای کنونی اروپای غربی از عصر نئولتیک یعنی از پنج‌هزار سال قبل زمانی که کشاورزی جایگزین سیستم اقتصاد شکار و صید ماهی شده با برداشت محصول موجب فرسایش شدید خاک‌های شخم زده که قبلاً این زمین‌های شخم شده به‌وسیله پوشش درختان جنگلی اشغال می‌شده آغاز می‌شود.


 
چینه شناسی ایران (5)
ساعت ۳:٢٠ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٩ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، چینه‌شناسی ایران

 چینه‌شناسی ایران

دوران چهارم:

 در گمانه‌هایی که در جلگه‌های ساحلی دریای خزر به‌ویژه در مازندران و گرگان زده شده به رس‌های ضخیم متعلق به دوران چهارم که زیر نهشته‌های جدید دریایی قرار دارد برخورده‌اند(اشکوب باکو، اشکوب قدیمی دریای خزر، نهشته‌های جدید دریای خزر). در سواحل مکران در بلوچستان نیز تراس‌های دریایی دوران چهارم وجود دارد.

در داخل ایران تشکیلات دوران چهارم و تشکیلات جدید به‌طور عمده متشکل است از: سفره‌های پر وسعت گراویه(تشکیلات دشت کهریزک، آبرفت‌های تهران، آبرفت‌های جدید) نهشته‌های دریاچه‌ای، تشکیلات لوت نهشته‌های کویر نمک جدید) و ماسه‌های بادی و لس و در دامنه‌های شمالی البرز و در دندانه‌های غربی کپت داغ یافت می‌شود. سنگ‎های آتشفشانی جوان در آذربایجان، در بلوچستان، در بیابان لوت مرکزی و سنگ‌های آتشفشانی دماوند وجود دارد.


 
چینه شناسی ایران (4)
ساعت ٢:٥٠ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٩ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، چینه‌شناسی ایران

چینه‌شناسی ایران
 

دوران سوم:

از مشخصات عمده این دوران آن است که به‌دنبال پایان کرتاسه حرکات کوه‌زایی نوع آلپی آغاز شده و رسوبات دوران سوم با نهشته‌های کنگلومرایی در قاعده(به‌استثنای زاگرس) بر روی تشکیلات قبلی قرار گرفته‌اند. بنابر این انواع رسوبات و مشخصات آن‌ها در نقاط مختلف ایران به‌صورت‌های گوناگون است. ولی دو دسته از آن‌ها کاملاً مشخص بوده و از نقطه نظر تکتونیک نیز متمایزند. یکی همان زاگرس و دیگری بقیه ایران است.


 
چینه شناسی ایران (3)
ساعت ٩:٤۳ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢ مهر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، چینه‌شناسی ایران

چینه‌شناسی ایران

تشکیلات دوران دوم در ایران:

تریاس: در بیشتر قسمت‌های ایران تشکیلات دوران دوم زمین شناسی بعد از یک دوره کوتاه فرسایشی در پایان دوره پرمین با رسوبات دریایی عمیق و آهک‌ها و دولومیت‌ها آغاز می‌گردد.


 
چینه شناسی ایران (2)
ساعت ٩:٥٠ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱٠ شهریور ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، چینه‌شناسی ایران

چینه‌شناسی ایران

کامبرین و اردویسین: 

رسوبات این دوره از کامبرین تحتانی شروع می‌شود که بیش از 500 تا 1000 متر ضخامت دارد و از ماسه سنگ‌های ارغوانی (ماسه سنگ لالون) تشکیل یافته است. ماسه سنگ‌های لالون (شمال تهران) در سرتاسر البرز و در نقاط مختلفی از ایران مرکزی با رخساره کاملاً مشابه مشاهده می‌شود. این تشکیلات در ترکیه، اردن، عربستان سعودی و پاکستان نیز شناخته شده است.


 
واحدهای شکل زمین‌ساختی ایران (بخش پایانی)
ساعت ٢:٤٩ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٧ مهر ۱۳٩۱  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، زمین‌ساخت

واحدهای شکل زمین‌ساختی ایران (بخش پایانی)

5- ارتفاعات البرز:

این منطقه‌ی کوهستانی مرتفع از شرق آذربایجان آغاز، شمال تهران را پیموده و خراسان شمالی را پوشانده به داخل خاک افغانستان کشانده می‌شود. از نقطه نظر چینه‌شناسی و تکتونیک این منطقه بسیار شبیه ایران مرکزی است. یعنی با همان حالت پیچیده از پرکامبرین و ردیفی مشابه با انفراکامبرین تا تریاس بدون دگرشیب است ولی در آن نبود لایه‌های چینه‌شناسی نیز شناخته شده است. وضع این منطقه مبین یک سطح مسطح و عدم کوهزایی‌های پالئوزوئیک است. 


 
واحدهای شکل زمین‌ساختی ایران (ادامه)
ساعت ۱:٤٢ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٥ مهر ۱۳٩۱  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، زمین‌ساخت

واحدهای شکل زمین‌ساختی ایران (ادامه)

3-منطقه‌ی رورانده‌ی زاگرس:

این منطقه از نظر وسعت باریک و محدود است و می‌توان آن را دنباله‌ی قسمت شمال‌شرقی منطقه‌ی قبلی دانست. این منطقه موجب جدایی چین‌خوردگی زاگرس از ایران مرکزی شده است. از نقطه نظر چینه‌شناسی در منطقه چین‌خورده و رورانده‌ی زاگرس به‌هم ارتباط دارند اما رسوبات منطقه‌ی رورانده دارای خصوصیات تا اندازه‌ای عمیق می‌باشد.


 
حرکات تکتونیکی جوان
ساعت ٩:٢۸ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢٤ بهمن ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، حرکات تکتونیکی

حرکات تکتونیکی جوان

رسوبات پلیوسن، خود نیز در پلیوستسن کم و بیش چین‌خورده و وجود یک فاز جوان کوهزایی را ثابت می‌نماید. به‌طور کلی وضع ناآرام تکتونیکی تا‌به‌حال ادامه داشته و مظاهر این تکتونیک جوان به‌صورت‌های مختلف به‌شرح زیر می‌باشد:


 
وضع ساختمانی ایران در دوران دوم و سوم(ادامه)
ساعت ۱۱:٢٩ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، فعالیت ولکانیکی ، حرکات کوهزایی

فعالیت ولکانیکی اوایل دوران سوم و حرکات کوهزایی اولیگوسن

در اوایل ائوسن فعالیت وسیع ولکانیکی در قسمت بیشتر ایران وجود داشته است به‌طوری‌که تشکیلات ائوسن ایران مرکزی و بلوک لوت- البرز مرکزی و آذربایجان را به‌طور عمده سنگ‌های آتشفشانی تشکیل داده‌اند. نتیجه‌ی این فعالیت‌ها منجر به تشکیل توف‌های ضخیم، پالادهای جریانی بوده است. سنگ‌های آتشفشانی تشکیل‌ شده در اوایل دوران سوم با نفوذ توده‌های گرانیتی همراه بوده است.


 
وضع ساختمانی ایران در دوران دوم و سوم
ساعت ٩:٢٤ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٦ بهمن ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، وضع ساختمانی ، دوره‌ زمین‌شناسی

وضع ساختمانی ایران در دوران دوم و سوم

دوران دوم برخلاف دوران اول، وضع تکتونیکی خاصی را در ایران داشته است. اولین حرکات کوهزایی در اواخر تریاس به‌وقوع پیوسته که با حرکات کوهزایی هم‌زمان بوده است. به‌طوری‌که در اواخر تریاس پلت‌فرم ایران به سه قسمت تقسیم گشته است. یکی از بزرگ‌ترین پدیده‌هایی که در این دوره به‌وجود آمده پیدایش ژئوسنکلینال زاگرس است که این ژئوسنکلینال از رسوبات دریایی پرمین تا اواخر دوران دوم انباشته شده است. که یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های نفتی دنیا مربوط به این رسوبات وحوضه‌ی رسوبی آن می‌باشد. 


 
وضع ساختمانی ایران در دوره‌های مختلف زمین‌شناسی
ساعت ۱٠:٢٤ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱۱ بهمن ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، وضع ساختمانی ، دوره‌ زمین‌شناسی

وضع ساختمانی ایران در دوره‌های مختلف زمین‌شناسی
 
پی‌سنگ پره‌کامبرینPrecamberian basement

در مناطقی از ایران مرکزی دلایل کافی برای وجود حرکات کوهزایی Assyntic وجود دارد، برای مثال می‌توان دگرشیبی بین رسوبات اینفراکامبرین را در ناحیه‌ی کرمان دلیلی بر وجود حرکات کوهزایی Assyntic دانست و همچنین در ناحیه‌ی بافق یزد یک‌سری رسوبات پره‌کامبرین دگرگون شده به‌وسیله‌ی تشکیلات اینفراکامبرین غیردگرگون پوشیده شده است. بنابراین دگرگونی حاصله در پره‌کامبرین نشانه‌ی حرکات شدید تکتونیکی در آن زمان به‌شمار می‌آید.


 
فرضیه‌ی زمین‌ساخت پهنه‌ای‌ (Plate tectonic)- ادامه
ساعت ۱۱:٠٠ ‎ق.ظ روز شنبه ٢ بهمن ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، زمین‌ساخت ، plate tectonic

فرضیه‌ی زمین‌ساخت پهنه‌ای‌ (Plate tectonic)- ادامه

یکی دیگر از دلایلی که ثابت می‌کند ایران با عربستان، جنوب ترکیه و سالت رنج پاکستان در دوره‌ی کامبرین به‌یکدیگر پیوسته بوده‌اند وجود رسوب‌های ماسه‌سنگی قرمز رنگی است که آن‌ها را در ایران به‌نام تشکیلات لالون می‌شناسیم و در عربستان به‌نام ماسه‌سنگ‌های ساق Seag معروف‌اند. علاوه براین سنگ‌های هم‌زمان و با همین رخساره در ترکیه به‌نام سازند سادان Sadan در پاکستان به‌نام ماسه‌سنگ کهوره Khewera و در اردن به‌نام ماسه‌سنگ‌های قویره Qweira به‌خوبی شناخته شده‌اند.


 
فرضیه‌ی زمین‌ساخت پهنه‌ای‌ (Plate tectonic)
ساعت ۱٠:٠٩ ‎ق.ظ روز شنبه ٢ بهمن ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، زمین‌ساخت ، plate tectonic

فرضیه‌ی زمین‌ساخت پهنه‌ای‌ (Plate tectonic)

بسیاری از پژوهندگان زمین‌شناسی وژئوفیزیک با توجه به موضوع گسترش کف اقیانوس‌ها فرضیه‌ای عنوان کرده‌اند که آن را تکتونیک پهنه‌ای می‌نامند. در سال‌های اخیر شاید به‌علت جالب بودن و تازگی موضوع بسیاری از زمین‌شناسان بدان گرایش داشته‌اند و برخی از آنان کوشش کرده‌اند آن‌را برای توجیه زمین‌شناسی ایران نیز بکار گیرند.


 
نظریه‌ی زمین ناودیس (Geosyncline)
ساعت ۱٠:٤۸ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢٧ دی ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، زمین‌ساخت ، geosyncline

نظریه‌ی زمین ناودیس (Geosyncline)

بر اساس این نظریه در محل کنونی کمربند یعنی در بین آلپ و هیمالیا زمین ناودیس وجود داشته است که آن را تتیس (Tethys) نامیده‌اند.

شکل کنونی و موقعیت جغرافیایی کمربند چین‌خورده به وسیله‌ی چین‌خوردگی آلپی به‌وجود آمده است. به‌اصطلاح دیگر مهم‌ترین حادثه‌ی زمین‌ساختی این کمربند مربوط به فازهای کوهزایی آلپی می‌باشد که جنبش‌های زمین‌ساختی دوران‌های دوم و سوم را در برمی‌گیرد.


 
روند تکامل زمین‌ساختی ایران
ساعت ٥:۱٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٦ دی ۱۳۸٩  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، زمین‌ساخت ، geotectonic

روند تکامل زمین‌ساختی ایران

الف- ایران از دیدگاه زمین‌ساخت جهانی (Geotectonic)

در سراسر کره‌ی زمین چند کمربند چین‌خورده (Folded belt) وجود دارد که یکی از مهمترین آن‌ها بنام کمربند مدیترانه- هیمالیا- اندونزی است. کشور ایران در بخش میانی این کمربند بین آلپ- هیمالیا جای‌ گزیده است.

اهمیت این کمربند زمین‌ساختی در این است که از اقیانوس اطلس تا اقیانوس آرام یا کبیر کشیده شده و پلاتفرم (Platform) دو گروه شمالی (اوراسیا: Eurasia) و جنوبی گندوانا را از یکدیگر جدا می‌کند.

درباره‌ی به‌وجود آمدن این کمربند گفته‌های زیادی بیان شده ولی از بین نظریه‌های متفاوت دونظریه‌ی مهم قابل توجه است که یکی بر اساس زمین ناودیس (Geosyncline) است و دیگری نظریه‌ی جدید زمین‌ساخت پهنه‌ای (Geotectonic) است نامیده می‌شود.


 
طرحی از سیمای ناهمواری‌های ‌ایران
ساعت ۱٢:٢٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۳ اسفند ۱۳۸٥  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، سیمای ناهمواری‌ها ، مقصود خیام

طرحی از سیمای ناهمواری‌های ‌ایران

مقدمه‌ی بحث ژئومورفولوژی ایران که در زیر تقدیم می‌شود، برگرفته از جزوه‌ی ژئومورفولوژی ایران (منتشر شده در سال ۱۳۶۸ و قبل از آن) تألیف جناب آقای دکتر مقصود خیام (استاد بازنشسته‌ی دانشگاه تبریز) است.

زمین ایران (به‌استثنای بخشی از آذربایجان)، از جلگه‌ها و دشت‌های مرتفع و حوضه‌‌های بسته تشکیل یافته است. این دشت‌ها و حوضه‌ها به‌وسیله‌ی رشته‌کوه‌هایی از سنگ‌های متبلور خصوصاً از سنگ‌های دوران دوم از همدیگر مجزا شده‌اند. مجموعاً همه‌ی این عوارض توسط دو رشته کوه از سیستم چین‌خوردگی‌های آلپی بنام رشته‌ی زاگرس (در غرب و جنوب) و رشته‌‌ی البرز (در شمال) محصور شده‌اند.


 
تنوع اشکال ناهمواری
ساعت ٦:٢٦ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٦ آبان ۱۳۸٥  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، اشکال ناهمواری

یکی از محاسن کشور ایران اینه که ازلحاظ ژئومورفولوژی دارای تنوع فوق العاده زیادیه. ببینید درکشورما کویرهای بسیار وسیع وجود داره، که علیرغم خشک بودن و فقر پوشش گیاهی خود، ارزش حداقل یکبار دیدن رو دارند. البته اونهایی رو که میشه رفت و دید چون ورود به بعضی از اون‌ها مساویه با مرگ و تاحالا هیچکی به اونجاها وارد نشده. بگذریم. دربرابر کویر و شن‌های روان، سرزمین‌های مرتفعی رو داریم که از آب و هوای بسیار سرد و یخچال‌های طبیعی برخوردارند. مثل: علم کوه در شمال کشور. گنبدهای نمکی جنوب ایران هم از دیگر اشکال ناهمواری هستند که بعضاً منحصربفردند. منظورم اینه که اگه بخواهد در ایران مطالعات ژئومورفولوژی صورت بگیره جای کار زیاده و گزینه‌های انتخابی هم فراوون. حالا این چند وقتی که گذشت فرصت نکردم و گرنه عکسهایی رو هم ضمیمه این بحث کوتاهم می‌کردم تا مسئله روشن‌تر بشه. هدفم ازاین نوشته این بود که از اون قالب رسمی و خشک دربیام و یه چند خط هم به سبک وبلاگی بنویسم.
سایر اشکال ناهمواری که فعلاً یادم میاد عبارتند از: کانیون‌هایی در زاگرس، قله‌های آتشفشانی منحصربفرد دماوند و تفتان و مجموعه سهند و سبلان، دریاچه‌ ارومیه و دریاچه نمک و چاله جازموریان و...
انشاالله که فرصت پیش بیاد و مطالب کاملتر و جذابتری رو خدمتتون ارائه کنم.


 
مشخصات فرعی واحدهای ژئومورفیک ایران
ساعت ۱:٢٦ ‎ب.ظ روز شنبه ۱٥ مهر ۱۳۸٥  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، واحدهای‌ ژئومورفولوژی

دراین پست مشخصات فرعی واحدهای ژئومورفولوژی ایران* رو برای داشتن دیدی بهتر از وضعیت ناهمواریهای مهم کشور ارائه می‌کنم:


 
واحدهای‌ ژئومورفولوژی‌ ایران
ساعت ۱٠:٠٢ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٩ شهریور ۱۳۸٥  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، واحدهای‌ مورفولوژی

برای انجام مطالعات ژئومورفولوژی یک منطقه، دانستن اینکه اون منطقه درکدوم واحد ژئومورفولوژی ایران قرارگرفته‌ از اساسی‌ترین بخش‌ها‌ی کاره. تقسیم بندی‌های خوبی هم درمورد این واحدها صورت گرفته ولی درحین مطالعه و تحقیق متوجه‌شدم که بهترین تقسیم بندی رو آقای دکترعلایی* انجام‌داده‌اند. بنابراین واحدهای بزرگ ژئومورفولوژی ایران رو براساس تقسیم بندی ایشون خدمت علاقه‌مندان ارائه ‌می‌کنم. 


 
کتاب‌های فارسی ژئومورفولوژی
ساعت ۱۱:۱٤ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٥ شهریور ۱۳۸٥  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، کتاب‌های فارسی

فهرست چند تا از کتاب‌های ژئومورفولوژی رو که بزبان فارسی هستند خدمتتون ارائه‌می‌کنم. قطعاً کتاب‌های دیگه‌ای هم وجود دارند که باید اضافه بشه.

1- اشکال ناهمواریهای زمین: مبانی ژئومورفولوژی - ماکس دروئو - ترجمه مقصودخیام - ناشر: مبنا-1382
2-کاربرد ژئومورفولوژی در برنامه‌ریزی - نویسنده: دکتراحمدمعتمد، دکتر ابراهیم مقیمی -سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها- چاپ: اول، ١٣٧٨-   
3- ژئومورفولوژی(جلد اول): دیدگاهها- نویسنده:  ریچارد جی. چورلی ، استانلی ای. شوم ، دیوید ای. سودن - مترجم : دکتر احمد معتمد ، باهمکاری ابراهیم مقیمی -سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها- چاپ: سوم ، ١٣٨۴
4-ژئومورفولوژی(جلد دوم): زمین‌شناسی- نویسنده: ریچارد جی. چورلی، استانلی ای. شوم و دیوید ای. سودن- مترجم: دکتر احمد معتمد ، با همکاری ابراهیم مقیمی-سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها- چاپ: اول، ١٣٧٧ 
5-ژئومورفولوژی(جلد سوم): فرایندهای دامنه‌ای، آبراهه‌ای، ساحلی و بادی - نویسنده: ریچارد جی. چورلی، استانلی ای‌شوم و دیوید ای. سودن-  مترجم: دکتر احمدمعتمد، با همکاری دکتر ابراهیم مقیمی- سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها- چاپ: اول، ١٣٧٩ 
6-ژئومورفولوژی (جلد چهارم): اقلیم- نویسنده: ریچارد جی. چورلی، استانلی ای. شوم، دیوید ای. سودن- مترجم: دکتر احمد معتمد، با همکاری دکتر ابراهیم مقیمی - سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها- چاپ: اول، ١٣٧٩
7-ژئومورفولوژی و مدیریت محیط(جلد اول)- نویسنده: آر. یو . کوک، جی. سی. دورکمپ- مترجم: دکترشاپور گودرزی نژاد- چاپ: دوم، ١٣٨٠   
7-ژئومورفولوژی و مدیریت محیط (جلد دوم)-نویسنده: آر. یو. کوک، جی. سی. دورکمپ- مترجم: دکتر شاپور گودرزی‌نژاد- چاپ: اول، ١٣٧٨   
8- ژئومورفولوژی ایران-فرآیندهای ساختمانی و دینامیکهای درونی- نویسنده: محمدجعفر زمردیان- دانشگاه فردوسی مشهد-1381
9- ژئومورفولوژی ایران-فرآیندهای اقلیمی- نویسنده: محمدجعفر زمردیان- دانشگاه فردوسی مشهد-1381
10- کویرهای ایران و خصوصیات ژئومورفولوژیکی و پالئوکیماتولوژی آن - دانیل کلینسلی- عباس پاشایی- وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سازمان جغرافیایی-1381
11-ژئومرفولوژی-جلد اول: (ژئومرفولوژی ساختمانی) - نویسنده: روژه کک- مترجم: فرج الله  محمودی- دانشگاه تهران-چاپ چهارم-1383
12- ژئومرفولوژی- جلد دوم: (ژئومرفولوژی اقلیمی)- نویسنده: روژه کک- مترجم: فرج الله  محمودی- دانشگاه تهران-چاپ چهارم-1383


 
حاشیه رودها
ساعت ۳:۱٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۸ امرداد ۱۳۸٥  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، حاشیه رودها

داستان ساخت و ساز بناها و تأسیسات کوچک و بزرگ درحاشیه رودخانه‌ها به داستان مردی که روی شاخه درخت نشسته بود و درحال بریدن آن بود شبیهه. باتوجه به دوره بازگشت سیلاب و تغییرات بستر رودخانه از مجرای باریک آب به بستر بزرگ و طغیانی و بالا آمدن فوق‌العاده سطح آب درزمانی کوتاه، احتمال تخریب ساختمان‌هایی که بر روی این قسمت ازساحل رودخانه‌ها قرارگرفته‌اند بسیارزیاده.خیلی از ساختمان‌های بزرگ و گران‌قیمت و مشهور در کلان شهرهایی مانند... برروی چنین بسترهایی قراردارند. بسیاری ازاین ساختمان‌ها، دارای استحکام و مقاومت دربرابر زلزله هم هستند ولی هنگام جاری شدن سیلابی بزرگ، کمترین اتفاقی که ممکنه بیفته، هجوم سیلاب به طبقات پائینی اینگونه بناها است. حجم تخریبی که اتفاق خواهدافتاد رو میشه برآورد کرد؟


 
تعریف ژئومورفولوژی
ساعت ۱:٥۱ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ آذر ۱۳۸٤  کلمات کلیدی: ایران ، ژئومورفولوژی ، geomorphology ، تعریف

سلام.قبل از هرچیز لازم است که تعریفی مختصراز این واژه خدمت بازدیدکنندگان وبلاگ ارائه کنم.تعاریف متعددی برای این علم موجوداست که فعلاً به یکی ازاین تعاریف اکتفامی شود.
ژئومورفولوژی (Geomorphology) یکی از شاخه های جغرافیای طبیعی است که موضوع آن شناخت اشکال ناهمواریهای پوسته زمین می باشد. محدوده مطالعات ژئومورفولوژی؛ سطح تماس بین لیتوسفر(سنگ کره) و اتمسفراست که از یک طرف تحت تأثیر نیروهای درونی زمین قرار داشته و از طرف دیگر، نیروهای بیرونی یعنی فرسایش(که منشاء آن در هیدروسفر و اتمسفر است) اثرات خود را بر آن اعمال می دارند.
کاربردهای متعددی برای ژئومورفولوژی وجوددارد که ازمهمترین آنها می توان به:کاربرد دربرنامه ریزی محیطی، استفاده ازژئومورفولوژی در راهسازی؛ توسعه و عمران روستایی؛ جلوگیری از حوادث و بلایای طبیعی مانند سیلاب و زمین لغزه؛ مکان یابی سدها؛ شهرها و مواردی دیگر اشاره کرد.  
دراین وبلاگ سعی می کنم که درحد وقت محدود و دانسته های خودم؛ به ارائه مطالب مختلف درباره ی ژئومورفولوژی مناطقی از سرزمین وسیع ایران و مسائل گوناگون مرتبط باآن بپردازم.

زاگرس